Architektoniczna perełka Żor znów będzie zachwycała! Nasze miasto pozyskało ponad 13 milionów złotych dofinansowania z Unii Europejskiej na renowację Zespołu Parkowo-Pałacowego w Baranowicach.


Aktualizacja – 7 kwietnia 2021 r.

Stare monety, zabytkowe kafle oraz fragmenty naczyń, butelek i innych przedmiotów codziennego użytku – to cenne znaleziska odkryte podczas prac archeologicznych prowadzonych w ramach kompleksowej renowacji Zespołu Parkowo – Pałacowego w Baranowicach.

Pałac w Baranowicach z każdym dniem zbliża się do nowego otwarcia i wejścia w XXI wiek. Tworząc piękne, odrestaurowane przestrzenie, z których będą mogli korzystać mieszkańcy Żor, nie zapominamy również o historii tego niezwykłego obiektu.

W pierwszej części prac badawczych, wykonano dwa wykopy sondażowe w sąsiedztwie budynku pałacu. Następnie badania prowadzono też w związku z budową drogi przeciwpożarowej wokół budynku oraz z rozbiórką części posadzek w pałacu - wybrano i dokładnie przeanalizowano materiał z wnętrz. Podczas samej rozbiórki posadzek odkryto ciekawe fragmenty kafli, pochodzących ze schyłku XVI wieku. - Jak pokazują nasze dotychczasowe badania, pałacu w Żorach Baranowicach raczej nie wzniesiono w miejscu starszego, średniowiecznego założenia, a takie informacje się pojawiały. Nie zmienia to faktu, że otoczenie i wnętrza tej rezydencji to czysta magia, rodem z najlepszych opowieści rycerskich – mówi Radosław Zdaniewicz z Górnośląskiej Pracowni Archeologicznej, prowadzącej prace archeologiczne na terenie baranowickiego pałacu.

W wykopach udało się odnaleźć wiele ciekawych przedmiotów. – Są to głównie przedmioty codziennego użytku sprzed wieków. Znaleźliśmy na przykład zdobiony widelec i fragmenty pięknej butelki, w której prawdopodobnie właściciele sprowadzali wodę zdrojową z dzisiejszej Kudowy-Zdroju. Są też fragmenty przeróżnych naczyń – od prostych, które mogły służyć na przykład do przechowywania żywności lub dla służby, po doskonale wykonane i bogato zdobione, z których korzystali zapewne zamożni właściciele rezydencji. Cennym znaleziskiem są też nowożytne monety – opowiada Radosław Zdaniewicz. – Podczas prac znaleziono też drewniane pale wbite w ziemię, które wskazują, że w sąsiedztwie pałacu teren był podmokły i konieczne było jego wzmacnianie i regulacja przed rozbudową pałacu. Badania dendrochronologiczne wykonane z próbki pobranej jednego z nich wskazały na datę ścięcia drzewa, wykorzystanego do palowania - 1787 r. - dodaje.

Warto podkreślić, że podczas całych prac przy renowacji Zespołu Parkowo-Pałacowego sprawowany jest nadzór konserwatorski. Oznacza to, że ciągle jeszcze możliwe jest odkrycie kolejnych historycznych skarbów.

Przypomnijmy, że kompleksowa renowacja zabytkowego pałacu z XVII wieku rozpoczęła się w lipcu minionego roku i cały czas trwają prace prowadzone przez konsorcjum firm  ARS LONGA Konserwacja Dzieł Sztuki i Obiektów Zabytkowych J.D.M. Mazur, Sp. J z Krakowa oraz Wodpol Sp. z o.o.  z Żywca. Miasto otrzymało na ten cel dofinansowanie w wysokości aż 13 153 015,14 zł w ramach projektu pt. „W trosce o śląskie dziedzictwo – renowacja Zespołu Parkowo-Pałacowego w Żorach”, współfinansowanego ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Program Operacyjny Infrastruktura i Środowisko 2014-2020.


 Aktualizacja – 3 lutego 2021 r.

Choć na pierwszy rzut oka zmieniło się niewiele, to Pałac w Baranowicach z każdym dniem jest bliżej odzyskania dawnej świetności! Podczas prac wewnątrz budynku, prowadzonych przez konsorcjum firm  ARS LONGA Konserwacja Dzieł Sztuki i Obiektów Zabytkowych J.D.M. Mazur, Sp. J z Krakowa oraz Wodpol Sp. z o.o.  z Żywca, odkrytych zostało wiele pięknych detali, które sprawią, że po zakończeniu renowacji Pałac zachwyci odwiedzających.

Przypomnijmy, że kompleksowa renowacja zabytkowego pałacu z XVII wieku rozpoczęła się w lipcu minionego roku. Możliwa jest dzięki pozyskaniu przez Miasta Żory ponad 13 milionów złotych dofinansowania ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego na projekt pn. „W trosce o śląskie dziedzictwo - renowacja Zespołu Parkowo-Pałacowego w Żorach”.

Prace rozpoczęły się od robót rozbiórkowych – zdemontowano drewniane podłogi i stropy, a także  pokrycie dachu, kominy, elementy ścian oraz fragmenty betonowych podłóg. Skuto także wewnętrzne tynki oraz starannie usunięto i zabezpieczono historyczne płytki ceramiczne, których część zostanie wkomponowana w nowe wnętrza. Wykute zostały nowe otwory w ścianach, a także zamontowano wzmocnienia nad nowymi przebiciami i otworami drzwiowymi wewnątrz Pałacu.

Niestety podczas prac okazało się, że stan techniczny budynku jest gorszy niż można było wcześniej sądzić - znacznemu zniszczeniu uległy drewniane stropy, co niekorzystnie wpływało na konstrukcję całego budynku. Dlatego też decyzją nadzoru branży konstrukcyjnej oraz za zgodą Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków, zadecydowano o zamianie stropów drewnianych na żelbetowe w systemie Rectolight. Ze względu na osłabienie konstrukcji cały budynek na czas remontu wymagał także spięcia ankrami, aby wzmocnić pękające ściany wewnętrzne oraz zewnętrzne i ustabilizować całą konstrukcję.

Obecnie w poszczególnych pomieszczeniach trwa wymiana stropów. Uzupełniane są też ubytki w ścianach, a część z nich dodatkowo wzmocniono przez wstawienie wieńców żelbetowych. Ponadto miejsca, gdzie ściany były mocno popękane są przemurowywane. 

Choć ogólny stan budynku nie był najlepszy, to Pałac w Baranowicach skrywał także wiele miłych niespodzianek. – Podczas prac na ścianach wewnętrznych oraz stropach odkryliśmy wiele fragmentów pięknych, zabytkowych polichromii. Część z nich ukrytych było pod kolejnymi warstwami farby, a inne odnaleźliśmy na przykład na ściankach, które schowane były za innymi, domurowanymi później ścianami wewnętrznymi. Prace nie były łatwe, bo na przykład musieliśmy wyburzyć niestabilną ścianę wewnętrzną, by odsłonić i zachować cenne zdobienia. Wierzymy jednak, że efekty wynagrodzą te trudy - mówi Julia Mazur z firmy ARS LONGA Konserwacja Dzieł Sztuki i Obiektów Zabytkowych.

Te polichromie, które mogły pozostać w swojej oryginalnej lokalizacji, zostały profesjonalnie zabezpieczone, natomiast inne elementy zostały w odpowiedni sposób zdemontowane i przekazane do pracowni konserwatorskiej. Tam są przenoszone na nowe podłoże, aby w odpowiednim czasie na powrót ozdobić wnętrza Pałacu. – Zależy nam na maksymalnym zachowaniu wartości zabytkowej Pałacu i wyeksponowaniu historycznych warstw malarskich w największym możliwym zakresie. Odkryte przez nas zachowane pozostałości warstw malarskich dają wyobrażenie o tym, jaki charakter miał wystrój wnętrz pałacu. Zastosowano w nim popularne pod koniec XIX i w początkach XX wieku szablony, które wówczas rozpowszechnione były przez liczne wydawnictwa. Dzięki tej wiedzy możliwa będzie rekonstrukcja wystroju wnętrz możliwie bliska oryginałowi – dodaje Julia Mazur.

Fachowcy z krakowskiej firmy ARS LONGA Konserwacja Dzieł Sztuki i Obiektów Zabytkowych podkreślają, że Zespół Parkowo-Pałacowy w Baranowicach to miejsce z ogromnym potencjałem. – Choć może teraz jeszcze tego nie widać, zwłaszcza patrząc na budynek z zewnątrz, to Pałac w Baranowicach już niebawem będzie obiektem, który zdecydowanie warto będzie odwiedzić. Wnętrza będą nawiązywały do historii tego miejsca i zachwycały, a w połączeniu z parkiem, który również przejdzie renowację powstanie wspaniała przestrzeń służąca mieszkańcom – podkreśla Julia Mazur.

Chcąc w jak największym stopniu nawiązać do historycznego wyglądu obiektu, wykonawcy zwracają się z prośbą do mieszkańców Żor, którzy np. uczyli się w budynku baranowickiego Pałacu, gdy mieściła się tam szkoła. Jeśli posiadają Państwo w swoich zbiorach zdjęcia, na których widać wnętrza Pałacu albo budynek z zewnątrz, to bardzo prosimy o ich przesłanie na adres Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript. lub dostarczenie do Biura Promocji, Kultury i Sportu Urzędu Miasta Żory, tel. 32 43 48 295. Szczególnie cenne będą zdjęcia przedstawiające klatkę schodową i znajdującą się w niej balustradę.


Aktualizacja – 17 listopada 2020 r.

Tempo prac w Pałacu w Baranowicach robi wrażanie. Choć roboty trwają głównie wewnątrz budynku, przez co na widoczne efekty przyjdzie nam jeszcze trochę poczekać, ale jedno jest pewne – po renowacji Pałac zachwyci każdego!

Ważnym etapem prac jest renowacja zabytkowych polichromii, które częściowo zostały zabezpieczone, a poszczególne elementy zdemontowane i przekazane pracowni konserwatorskiej. Tam będą przeniesione na nowe podłoże, aby w odpowiednim czasie na powrót ozdobić stropy Pałacu.

W budynku wykonano także roboty rozbiórkowe drewnianych podłóg, elementów drewnianych stropów, elementów ścian oraz fragmentów podłóg betonowych. Rozebrano zabytkowe kafle pod konstrukcję windy i skuto tynki wewnętrzne. Wykuto nowe otwory w ścianach, a także zamontowano naproża nad nowymi przebiciami i otworami drzwiowymi wewnątrz Pałacu.  Ponadto rozebrano elementy posadzek i drewnianych stropów. Wzmocniono ściany za pomocą ściągów stalowych i tymczasowych oraz poprzez kotwienie. Wykonano wieńce żelbetowe w ścianach dla podparcia nowych stropów. Uzupełniono ubytki w ścianach oraz przemurowano i wyczyszczono przewody kominowe. Z budynku usunięto też gruz, który został już wywieziony. Obecnie trwają prace związane z wykonaniem stropów żelbetowych oraz odwodnieniem drogi pożarowej.


Aktualizacja – 4 września 2020 r.

Pałac w Baranowicach przechodzi prawdziwą rewolucję. Teren wokół budynku został już ogrodzony i zabezpieczony, a wewnątrz trwają roboty rozbiórkowe.

Usunięto już ponad 1000 m3 gruzu, zerwano posadzki, rozebrano drewniane podłogi oraz elementy drewnianych stropów. Rozpoczęto również prace związane z konserwacją i rekonstrukcją zabytkowych polichromii. Efekt z pewnością zadowoli mieszkańców Żor oraz całego regionu.

Przypomnijmy, że na renowację Pałacu w Baranowicach Miasto Żory pozyskało dofinansowanie ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w wysokości aż 13 153 015,14 zł. Pałac zostanie odrestaurowany od fundamentów aż po dach, przy zachowaniu jego pierwotnego układu architektonicznego. Inwestycja pozwoli na uratowanie przed zniszczeniem niepowtarzalnego obiektu, stanowiącego wyjątkowy przykład architektury pałacowej na terenie Żor i tej części województwa śląskiego.


Aktualizacja – 27 sierpnia 2020 r.

Teren Zespołu Parkowo-Pałacowego w Baranowicach został ogrodzony, aktualnie trwają prace porządkowe związane z rozbiórką i przygotowaniem budynku do renowacji.


Aktualizacja – 4 sierpnia 2020 r.

We wtorek, 14 lipca uroczyście podpisana została umowa z wybranym w procedurze przetargowej wykonawcą inwestycji, którym zostało konsorcjum firm  ARS LONGA Konserwacja Dzieł Sztuki i Obiektów Zabytkowych J.D.M. Mazur, Sp. J z Krakowa oraz Wodpol Sp. z o.o.  z Żywca. Podczas uroczystego podpisania umowy na wykonanie renowacji Pałacu w Baranowicach historię obiektu przybliżył zebranym Jan Delowicz z Muzeum Miejskiego w Żorach. Gmina widząc, że Pałac popada w ruinę odkupiła go i czyniła wieloletnie starania, żeby doszło do jego modernizacji. Był to długi i trudny proces. Dziś dobrnęliśmy do szczęśliwego początku faktycznej renowacji tego obiektu. Mam nadzieję, że niedługo będziemy mogli spotkać się znów w pięknie odnowionym Pałacu, a także w sąsiadującym z nim parku. Chcemy w tym miejscu stworzyć centrum rekreacji i wypoczynku dla całego miasta – powiedział podczas podpisania umowy Waldemar Socha, Prezydent Miasta Żory.

Fot. Karolina Truchel


Aktualizacja – 24 kwietnia 2020 r.

Przetarg na realizację zadania pn „Renowacja zespołu parkowo - pałacowego w Żorach - Baranowicach - Etap I” nadal trwa i czekamy na jego rozstrzygnięcie.


Aktualizacja – 20 grudnia 2019 r.

Ogłoszono przetarg nieograniczony na realizację zadania pn „Renowacja zespołu parkowo - pałacowego w Żorach - Baranowicach - Etap I”. Trwa etap składania ofert. Po zakończeniu postępowania poinformujemy o tym, jaki wykonawca będzie odpowiedzialny za renowację architektonicznej perełki regionu.


Termin realizacji inwestycji: od 2019

Dofinansowanie: 13 153 015,14 zł

Na taką wiadomość mieszkańcy Żor czekali od dawna. Urząd Miasta Żory otrzymał w czerwcu 2019 roku decyzję o dofinansowaniu w wysokości aż 13 153 015,14 zł dla projektu pn. „W trosce o śląskie dziedzictwo - renowacja Zespołu Parkowo-Pałacowego w Żorach”, złożonego w ramach procedury konkursowej do VIII osi priorytetowej Ochrona dziedzictwa kulturowego i rozwój zasobów kultury Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko na lata 2014-2020.

- Dzięki wsparciu ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego oraz nakładom finansowym z budżetu miasta przeprowadzone zostaną kompleksowe działania, polegające na renowacji zabytkowego pałacu z XVII wieku oraz zagospodarowaniu jego otoczenia i parku. Inwestycja, której łączny koszt oszacowano na ponad 19 milionów złotych pozwoli na uratowanie przed zniszczeniem niepowtarzalnego obiektu, stanowiącego wyjątkowy przykład architektury pałacowej na terenie Żor i tej części województwa śląskiego - mówi Waldemar Socha, Prezydent Miasta Żory. Pałac zostanie odrestaurowany od fundamentów aż po dach, przy zachowaniu jego pierwotnego układu architektonicznego. Efekty prac będą widoczne zarówno na zewnątrz, gdzie podczas remontu elewacji odtworzone zostaną historyczne detale oraz stolarka drzwiowa i okienna, jak i w środku, gdzie zaplanowano m.in. rekonstrukcję pochodzących z około 1900 roku polichromii. Mieszkańcy będą mogli także wybrać się na spacer do przylegającego do pałacu parku w stylu angielskim, który również przejdzie metamorfozę. Pojawią się w nim nowe ścieżki spacerowe, mostki oraz mała architektura. W ramach projektu planowany jest także remont komina i lodowni oraz oświetlenie całego terenu.

Po renowacji pałac w Baranowicach ma szansę stać się jednym z ważnych ośrodków na mapie Polski. W budynku przewidziano część z wielofunkcyjnymi salami działań artystycznych, część gastronomiczną oraz część wystawienniczą - Obiekt wraz z parkiem będzie przyciągał zarówno mieszkańców najbliższej okolicy, jak i całego Śląska. Chcemy, by stał się miejscem atrakcyjnym dla turystów i artystów z Polski i zagranicy. Ważną część jego działalności będą stanowiły wydarzenia podejmowane we współpracy z instytucjami z miast partnerskich Żor - mówi Anna Ujma, Pełnomocnik Prezydenta ds. Promocji, Kultury i Sportu. Pełna oferta pałacu przeznaczona będzie dla wszystkich mieszkańców regionu, z uwzględnieniem organizacji pozarządowych, grup artystycznych oraz środowisk biznesowych.

Pałac w Żorach-Baranowicach jest wpisany do rejestru zabytków Województwa Śląskiego. Bezpośrednio przy nim znajduje się park w stylu angielskim, który również jest objęty ochroną konserwatorską. W trakcie swojej długiej historii pałac w Baranowicach pełnił różne funkcje, w tym m.in. ośrodka wczasowego i szkoły. W tym czasie jego stan techniczny powoli się pogarszał. Mimo kilku zmian w strukturze własności w latach 90’ XX wieku i przeprowadzaniu doraźnych remontów, pałac popadał w ruinę. W 2008 roku pałac przejęty został przez Gminę Miejską Żory.

Okres realizacji projektu:  01.01.2014 r. - 31.12.2021 r.

Wartość ogółem: 19 240 411,99 zł

Dofinansowanie: 13 153 015,14 zł

Wkład własny: 6 087 396,85 zł

W trosce o zrealizowanie projektów współfinansowanych ze środków Unii Europejskiej w sposób etyczny, jawny i przejrzysty informujemy o możliwości sygnalizowania potencjalnych nieprawidłowości lub nadużyć finansowych pod adresem e-mail nadużTen adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript. lub przez elektroniczny system zgłoszeń za pośrednictwem strony internetowej - stosowny formularz dostępny jest pod adresem http://www.pois.gov.pl/strony/zglaszanie-nieprawidlowosci/